FRAMEWORKS EN STANDAARDEN
Er bestaan verschillende architectuurraamwerken en standaarden en er komen nog steeds bij.
Om te beginnen zijn er de raamwerken die gebruikt worden om architecturen te classificeren. Ze vormen als het ware een ladekast waarin elke architectuur zijn plek krijgt. Bekende voorbeelden van dit type architectuurraamwerk zijn Zachman , IAF, het DYA raamwerk en Tapscott. Raamwerken als Zachman, IAF en DYA zijn heel bruikbaar om het overzicht te bewaren over de verschillende deelarchitecturen die een organisatie doorgaans kent. Ze worden gebruikt om de relaties tussen deelarchitecturen aan te geven, om consistentie tussen de deelarchitecturen te bewaken en om inzicht te verkrijgen in overlap en witte vlekken.
Naast bovengenoemde raamwerken zijn er nog vele anderen, in meer of mindere mate bekend en gebruikt. TOGAF is een raamwerk dat vooral in Amerika populair is. Het is gebaseerd op het Zachman framework, maar voegt daar onder andere een architectuurontwikkel aanpak aan toe en een repository van standaarden, patronen en best practices. xAF beoogt een generiek architectuur raamwerk te definiëren en daarmee onder andere specifieke raamwerken te kunnen beoordelen. Op het terrein van standaarden, tenslotte, is IEEE1471 een begrip.
Zachman
Wellicht als eerste heeft Zachman het belang van een architectuurraamwerk aangegeven. Het raamwerk werd eerst geďntroduceerd in 1987 en in 1992 verder uitgebreid. Het raamwerk positioneert zich als een hulpmiddel voor het vaststellen van enterprise-brede architectuur voor informatiesystemen. Het Zachman raamwerk wordt bepaald door twee dimensies: gezichtspunten en abstracties. De gezichtspunten zijn gekoppeld aan partijen (rollen) die bij de realisatie van IT-systemen een rol spelen. De abstracties zijn in feite vragen die gesteld worden betreffende de eerder genoemde gezichtspunten (wat, hoe, waar, wie, wanneer, waarom).
IAF
Het Integrated Architecture Framework (IAF) onderscheidt ook twee dimensies, en wel:
- Vier architectuurdomeinen: organisatie (bedrijfsprocessen), informatie (informatievoorziening), informatiesystemen (geautomatiseerde informatiesystemen) en technologische infrastructuur (technische infrastructuur).
- Vijf fasen in architectuurontwerp: contextueel, conceptueel, logisch, fysiek en transformatie.
De vijf ontwerpfasen slaan de brug tussen functie en constructie. Iedere fase resulteert in de beantwoording van een ontwerpvraag en resulteert in een deel van de architectuurbeschrijving.
DYA raamwerk
In het DYA raamwerk geven de kolommen de verschillende objecten van architectuur weer: businessarchitectuur, informatiearchitectuur en technische architectuur. De rijen in het raamwerk geven de verschillende verschijningsvormen van architectuur weer: algemene principes, beleidslijnen en modellen.
Het architectuurraamwerk illustreert dat de architectuur van een organisatie niet als een monolithisch geheel beschouwd moet worden, maar opgedeeld in onderdelen. Sommige van die onderdelen zullen in een specifiek geval tot in detail zijn uitgewerkt (de cel in de matrix is gevuld), terwijl andere delen wellicht nog helemaal niet beschouwd zijn (de cel is nog leeg). Dat is volstrekt legitiem. Zolang de wel ingevulde delen maar consistent met elkaar, en met de businessdoelen, zijn en de delen zijn ingevuld die nodig zijn voor de sturing van de actuele veranderingen binnen de organisatie.
Tapscott
Tapscott en Caston introduceren in 1993 een raamwerk bestaande uit vijf architecturen als een middel voor organisaties om business en IT beter met elkaar te laten samenwerken. De vijf architecturen vormen elk een eigen perspectief op de integrale IT-architectuur. Er zijn met andere woorden vijf verschillende gezichtpunten waarmee de IT-ondersteuning voor de business wordt bepaald. Deze vijf perspectieven zijn: business view, proces view, informatie view, applicatie view en technologie view.
TOGAF
In 1995 verscheen de eerste versie van “The Open Group’s Architecture Framework TOGAF. Deze versie was gebaseerd op het “Technical Architecture Framework for Information Management” ontwikkeld door het Amerikaanse Ministerie van Defensie. De eerste versie van TOGAF was derhalve begrijpelijkerwijze gericht op de technologische architectuur. Later zijn andere architectuurdomeinen toegevoegd. In december 2003 verscheen TOGAF versie 8.1 “Enterprise Edition” en heeft betrekking op de ontwikkeling van architectuur voor alle domeinen van een overall enterprise-architectuur.
TOGAF beschouwt een architectuur framework als een hulpmiddel voor het ontwikkelen van een breed scala aan verschillende architecturen. Zo’n framework dient een methode te beschrijven voor het ontwerp van een informatiesysteem in termen van een set van building blocks, waarbij aangegeven wordt hoe deze building blocks samenhangen. Het framework dient voorts ondersteunende hulpmiddelen te bevatten alsmede een gemeenschappelijk vocabulaire te leveren. Een lijst met aanbevolen standaarden, en producten die daaraan voldoen, maakt tenslotte in de TOGAF benadering eveneens deel uit van het framework.
xAF
Het Nederlands Architectuur Forum NAF propageert en ontwikkelt het (IT) architectuur denken binnen de Nederlandse context. In het NAF zijn drie stromingen vertegenwoordigd: de academische wereld, leveranciers van IT diensten en producten, en bedrijven die IT diensten en producten toepassen. Onder auspiciën van het NAF wordt jaarlijks het Landelijk Architectuur Congres georganiseerd. Binnen het perspectief van het ontwikkelen van architectuur denken is een NAF-werkgroep actief – waarin ook de genoemde drie stromingen aanwezig zijn – die beoogt tot de ontwikkeling van een “eXtensible Architecture Framework (xAF)” te komen.
De xAF benadering is generiek en is niet gericht op het ontwerp van een specifiek systeem. Dit manifesteert zich in de opvattingen omtrent een architectuurraamwerk. Indachtig het generieke karakter van xAF wordt aangegeven welke aspecten algemeen voor een raamwerk van belang zijn, te weten: (1) het systeemtype S waar het raamwerk betrekking op heeft, (2) ontwerpdomeinen D, en (3) ‘areas of concern’ A. Deze gebieden zijn aandachtsgebieden die bij de systeemrealisatie geadresseerd dienen te worden, zoals bijvoorbeeld onderhoudbaarheid of veiligheid.
IEEE 1471
Een bekende standaard op architectuurgebied is de IEEE 1471 standaard. Deze standaard is vooral bekend vanwege het feit dat het de nadruk legt op stakeholders en hun concerns, en het op basis daarvan definiëren van viewpoints met bijbehorende views.
